Fazla mesai ücreti, maaş bordrosunda en çok soru işareti yaratan kalemlerden biridir. Hesap aslında üç adımdan ibarettir ve kural, 4857 sayılı İş Kanunu'nda yazılıdır. Bu yazıda formülü ve örnekleri bulacaksınız.
Fazla Mesai Ne Zaman Başlar?
İş Kanunu'na göre haftalık çalışma süresi en fazla 45 saattir. Bu süreyi aşan her saat fazla çalışmadır (md. 41) ve normal saatlik ücretin %50 fazlasıyla ödenir.
İş sözleşmenizde haftalık süre 45 saatten kısa yazılıysa (örneğin 40 saat), 40 ile 45 saat arasında yaptığınız çalışma fazla sürelerle çalışmadır ve %25 zamlı ödenir. 45 saati aşan kısım yine %50 zamlıdır.
Formül: Üç Adımda Fazla Mesai Ücreti
- Saatlik ücret = brüt aylık maaş ÷ 225
- Zamlı saatlik ücret = saatlik ücret × 1,5 (fazla çalışma) ya da × 1,25 (fazla sürelerle çalışma)
- Fazla mesai ücreti = zamlı saatlik ücret × fazla çalışılan saat
225, bir aylık ücretin karşılık geldiği çalışma süresidir: ay 30 gün, günlük çalışma 7,5 saat (haftalık 45 saati 6 güne böldüğünüzde) ve 30 × 7,5 = 225.
| Çalışma türü | Ne zaman? | Saatlik ücret çarpanı |
|---|---|---|
| Fazla çalışma | Haftalık 45 saati aşan süre | 1,5 (%50 zamlı) |
| Fazla sürelerle çalışma | Sözleşmedeki süre ile 45 saat arası | 1,25 (%25 zamlı) |
| Ulusal bayram ve genel tatil | Resmî tatil gününde çalışma | Maaşa ek 1 günlük ücret |
Örnek Hesaplar
Örnek 1: 33.030 ₺ brüt maaş, 10 saat fazla çalışma
- Saatlik ücret: 33.030 ÷ 225 = 146,80 ₺
- %50 zamlı saatlik ücret: 146,80 × 1,5 = 220,20 ₺
- Fazla mesai ücreti: 220,20 × 10 = 2.202 ₺ (brüt)
Örnek 2: 30.000 ₺ brüt maaş, 20 saat fazla çalışma
- Saatlik ücret: 30.000 ÷ 225 = 133,33 ₺
- Zamlı saatlik ücret: 133,33 × 1,5 = 200 ₺
- Fazla mesai ücreti: 200 × 20 = 4.000 ₺ (brüt)
Örnek 3: 40 saatlik sözleşme, 40.000 ₺ brüt maaş, 4 saat fazla sürelerle çalışma
- Saatlik ücret: 40.000 ÷ 225 = 177,78 ₺
- %25 zamlı saatlik ücret: 177,78 × 1,25 = 222,22 ₺
- Ücret: 222,22 × 4 = 888,89 ₺ (brüt)
Bu tutarlar brüttür. Fazla mesai ücretinden de SGK primi, işsizlik primi, gelir vergisi ve damga vergisi kesilir; eline geçen net tutar bu yüzden daha düşük olur. Kesintili sonucu görmek için maaş hesaplayıcıyı kullanabilirsiniz.
Genel Tatilde ve Hafta Tatilinde Çalışma
Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışan işçiye, o günün ücretine ek olarak çalıştığı her gün için bir günlük ücret daha ödenir (md. 47). Aylık ücretli işçide tatil günü ücreti maaşın içinde olduğundan, ek ödeme yalnızca bir günlük ücret eder. Örneğin 30.000 ₺ maaşta günlük ücret 30.000 ÷ 30 = 1.000 ₺'dir ve bir genel tatil günü çalışmanın ek ücreti 1.000 ₺'dir.
Hafta tatilinde (genellikle pazar) çalışmanın ücretlendirilmesi iş sözleşmesine, toplu iş sözleşmesine ve yargı içtihadına göre değişebilir. Bu saatler çoğunlukla haftalık 45 saati aştığı için %50 zamlı fazla çalışma olarak ödenir. Emin değilseniz bordronuzu muhasebe ile birlikte kontrol edin.
Fazla Mesainin Sınırları
- Yıllık sınır: Fazla çalışma yılda 270 saati geçemez.
- Günlük sınır: Fazla mesai dahil günlük çalışma süresi 11 saati aşamaz.
- Onay: Fazla çalışma için işçinin onayı alınır (uygulamada yazılı olarak).
- Serbest zaman: İşçi isterse ücret yerine izin kullanabilir. Fazla çalışılan her saat için 1 saat 30 dakika, fazla sürelerle çalışılan her saat için 1 saat 15 dakika izin verilir ve bu süre 6 ay içinde kullandırılır.
Toplu iş sözleşmeniz daha yüksek oranlar öngörüyorsa o oranlar geçerlidir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel durumunuz için bir mali müşavire ya da ilgili kuruma danışın.
Kendi Mesai Ücretinizi Hesaplayın
Brüt maaşınızı ve fazla çalıştığınız saati girin; mesai türüne göre ücreti anında görün.
Mesai Hesaplayıcıya Git