Dayanak: 193 s. Gelir Vergisi Kanunu md. 94 (kira %20, serbest meslek %20, yıllara yaygın inşaat ve onarım %5; raylı sistem ile gemi inşa/onarımında %1 uygulanır, bu durumda "Özel oran" kullanın). Sonuçlar tahminidir; mali, hukuki veya yatırım tavsiyesi değildir. Yöntem
Stopaj Nasıl Hesaplanır?
Stopaj, ödemeyi yapanın ödeme sırasında kesip vergi dairesine yatırdığı gelir vergisi avansıdır. Alıcı brüt tutarın bir kısmını eline geçirmez; kesilen kısım vergi borcundan mahsup edilir.
- Brütten nete: stopaj = brüt × oran; net = brüt − stopaj.
- Netten brüte: brüt = net ÷ (1 − oran). %20'de 8.000 ₺ net, 8.000 ÷ 0,80 = 10.000 ₺ brüt eder.
- KDV varsa: KDV brüt tutar üzerinden hesaplanır, tahsilat = brüt + KDV − stopaj. Netten brüte geçişte brüt = net ÷ (1 + KDV oranı − stopaj oranı).
Araçtaki Oranlar
| Ödeme | Oran | Dayanak |
|---|---|---|
| Gayrimenkul kirası (işyeri kirası) | %20 | GVK md. 94/5-a |
| Serbest meslek kazancı | %20 | GVK md. 94/2-b |
| Yıllara yaygın inşaat ve onarım | %5 | GVK md. 94/3 |
Örnek: Serbest meslek makbuzunda 10.000 ₺ brüt, %20 KDV ve %20 stopajla 2.000 ₺ KDV eklenir, 2.000 ₺ stopaj kesilir; tahsilat 10.000 ₺ olur. Kirada 10.000 ₺ brüt için stopaj 2.000 ₺, ödenecek net 8.000 ₺'dir.
Raylı sistem ve gemi inşa ve onarımında stopaj oranı %1'dir (Cumhurbaşkanı Kararı 9707, 01.04.2025'ten itibaren); bu ve diğer farklı oranlar için "Özel oran" seçeneğini kullanın. Konut kirası ve kira stopajı istisnaları hakkında tebliğe veya mali müşavirinize bakın.
Sık Sorulan Sorular
Stopaj Nedir, Kim Keser?
Stopaj, belirli ödemelerde ödemeyi yapanın gelir vergisini kaynağında keserek vergi dairesine yatırmasıdır. İşyeri kirası, serbest meslek ödemesi gibi ödemelerde kesinti yapma yükümlülüğü ödemeyi yapan işverende veya firmadadır.
Kira Stopajı Oranı Kaçtır?
Gayrimenkul kiralarında stopaj oranı %20'dir (GVK md. 94/5-a). Kiracı işyeri kirasında brüt kiradan bu tutarı keserek beyan ve ödeme yapar. Konut kiralarında stopaj sorumluluğu kiracının işletme niteliğine ve kira tutarına göre değişebilir.
Serbest Meslek Stopajı Kaç?
Serbest meslek kazancı ödemelerinde stopaj %20'dir (GVK md. 94/2-b). Makbuzda brüt ücret, KDV ve stopaj ayrı satırlarda gösterilir. Tahsil edilen net tutar brüt + KDV − stopajdır.
Brüt Tutardan Net Tutar Nasıl Bulunur?
Brüt tutarı (1 − stopaj oranı) ile çarpın. %20 stopajda 10.000 ₺ brüt, 8.000 ₺ net olur. KDV varsa ayrıca brüt × KDV oranı eklenir.
Net Tutardan Brüt Tutar Nasıl Bulunur?
Net tutarı (1 − stopaj oranı)'na bölün. 8.000 ₺ net, %20 stopajda 8.000 ÷ 0,80 = 10.000 ₺ brüttür. KDV de varsa payda (1 + KDV oranı − stopaj oranı) olur. Net anlaşmalarda brüt rakamı bu yolla bulunur.
Stopaj KDV'den mi, Brüt Tutardan mı Kesilir?
Serbest meslek makbuzunda stopaj KDV hariç brüt ücret üzerinden hesaplanır; KDV ayrıca eklenir. Yani stopaj KDV dahil toplamdan değil brüt tutardan kesilir.
Yıllara Yaygın İnşaat Stopajı Nedir?
Birden fazla takvim yılına sâri inşaat ve onarım işlerinde yapılan hakedişlerden %5 gelir/kurumlar vergisi kesintisi yapılır (GVK md. 94/3). Kesilen tutar işin bittiği yılın vergisinden mahsup edilir.
Stopaj Oranları Değişir mi?
Evet. Oranlar kanunda yazılıdır ancak bazı kalemlerde Cumhurbaşkanı kararlarıyla farklı oranlar belirlenebilir. Örneğin raylı sistem ve gemi inşa/onarımında 01.04.2025'ten beri %1 uygulanır. Bu araçta farklı oranı "Özel oran" ile girebilirsiniz.
Stopaj Ne Zaman Beyan Edilir ve Ödenir?
Kesintiler, ödemenin yapıldığı ayı izleyen ayda muhtasar ve prim hizmet beyannamesiyle beyan edilir ve ödenir. Beyan şekli ve süresi için güncel GİB duyurularına bakın.
Stopaj Kesintisi Alıcıda Nasıl Mahsup Edilir?
Kesinti yapılan gelir yıllık gelir vergisi beyannamesinde gösterilir; ödenecek vergiden kesilen stopaj düşülür. Stopaj fazla ise iade veya sonraki dönemlere mahsup talep edilebilir.
Netten Brüte Hesaplarken En Sık Hata Nedir?
Net tutarın üzerine doğrudan %20 eklemektir. 8.000 ₺'ye %20 eklemek 9.600 ₺ verir, oysa doğru brüt 10.000 ₺'dir. Çünkü stopaj brüt tutarın yüzdesidir, net tutarın değil.
Hesaplayıcı Vergi Tavsiyesi Yerine Geçer mi?
Hayır. Sonuçlar bilgilendirme amaçlıdır. İstisna, indirim ve özel durumlar için mali müşavirinizden destek alın.