İki bankanın ihtiyaç kredisi teklifini yan yana koydunuz: birinde aylık faiz biraz daha düşük, diğerinde masraf yok. İlk bakışta düşük faizli olan cazip görünür, ama ay sonunda cebinizden çıkacak toplam tutar başka bir hikâye anlatabilir. Bu yazıda imzadan önce bakmanız gereken rakamları sırayla ele alıyoruz.
Aylık Faiz Tek Başına Neden Yetmez?
Bankaların reklamlarda öne çıkardığı oran genellikle aylık akdi faizdir. Bu oran, borcunuzun her ay ne kadar faiz ürettiğini söyler; ama krediyi kullanırken ödeyeceğiniz her şeyi kapsamaz. Üzerine eklenen vergiler, tahsis ücreti ve varsa sigorta primi, gerçek maliyeti belirgin biçimde yükseltir.
Bir de bankanın kredi tutarından peşin kestiği masraflar vardır. Bunlar taksite yansımadığı için gözden kaçar, ama kullandığınız paranın fiilen azalması demektir.
Bu yüzden kredileri karşılaştırırken asıl bakmanız gereken rakam yıllık maliyet oranıdır. Bu oran, masraflar düşüldükten sonra elinize geçen tutarı, ödeyeceğiniz taksitlere eşitleyen faiz oranının yıllık karşılığıdır. Kısacası "bu kredi bana gerçekte yılda yüzde kaça mal oluyor?" sorusunun cevabıdır.
Faizin Üzerine Eklenen Vergiler: KKDF ve BSMV
İhtiyaç ve taşıt kredilerinde her ayın faizi üzerinden iki vergi alınır:
- KKDF (Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu): faizin %15'i
- BSMV (Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi): faizin %15'i
İkisi birlikte faize %30 ekler. Yani aylık %3 faizli bir ihtiyaç kredisinde vergiler dahil aylık oran 3 × 1,30 = %3,9 olur. Vergiler anapara üzerinden değil, her ay ödenen faiz üzerinden hesaplanır. Konut kredileri ise KKDF ve BSMV'den muaftır.
Tahsis Ücreti ve Sigorta
Tahsis ücreti, bankanın krediyi kullandırırken bir kez aldığı ücrettir. Tüketici kredilerinde yasal üst sınırı kredi tutarının binde 5'idir; 100.000 ₺'lik bir kredide bu en fazla 500 ₺ (vergisi hariç) eder. Bazı bankalar kampanya döneminde bu ücreti almaz.
Sigorta ise çoğu zaman hayat sigortası olarak teklif edilir ve prim kredi tutarından düşülebilir ya da ayrıca tahsil edilebilir. Sigortanın zorunlu olup olmadığını, primin ne kadar olduğunu ve teminat kapsamını imzadan önce sorun. Bu tutarlar faiz kadar göze batmaz, ama yıllık maliyet oranını doğrudan yükseltir.
Örnek Hesap: 100.000 ₺, 12 Ay
Aşağıdaki oranlar varsayımsaldır; bankaların güncel tekliflerini kendi sitelerinden ya da şubeden öğrenin.
Masrafsız Durumda
- Kredi tutarı: 100.000 ₺, vade: 12 ay, varsayımsal aylık faiz: %3
- Vergiler dahil aylık oran: %3 × 1,30 = %3,9
- Aylık taksit: 10.593,48 ₺
- Toplam geri ödeme: 10.593,48 × 12 ≈ 127.121,82 ₺
- Bunun 20.862,93 ₺'si faiz, 3.129,44 ₺'si KKDF ve 3.129,44 ₺'si BSMV'dir.
Masraf yokken yıllık maliyet oranı, vergiler dahil aylık oranın bir yıl boyunca bileşik olarak büyümesine eşittir: (1,039)12 − 1 ≈ %58,27.
Masraflar Eklenince
Aynı krediye 500 ₺ tahsis ücreti ve varsayımsal 1.500 ₺ sigorta primi eklendiğini düşünün. Taksit değişmez, ama elinize geçen tutar 98.000 ₺'ye düşer. Toplam ödemeniz 129.121,82 ₺'ye çıkar ve yıllık maliyet oranı yaklaşık %64,76 olur. Sadece 2.000 ₺'lik masraf, oranı 6 puandan fazla yükseltir; çünkü bu tutar vadenin başında ödenir ve kısa vadeli kredide etkisi büyüktür.
Karşılaştırma: Düşük Faiz Her Zaman Ucuz mu?
Aşağıdaki tablo, 100.000 ₺ ve 12 ay vadeli üç varsayımsal teklifi karşılaştırıyor. Yıllık maliyet oranları kredi hesaplayıcısının kullandığı yöntemle, bileşik olarak hesaplanmıştır.
| Teklif | Aylık faiz | Masraf | Taksit | Toplam ödeme | Yıllık maliyet |
|---|---|---|---|---|---|
| A | %3,00 | Yok | 10.593,48 ₺ | 127.121,82 ₺ | %58,27 |
| B | %2,89 | 3.500 ₺ | 10.505,53 ₺ | 129.566,31 ₺ | %67,11 |
| C | %3,05 | Yok | 10.633,59 ₺ | 127.603,08 ₺ | %59,46 |
B teklifinin aylık faizi en düşüğüdür ve taksiti de en düşük görünür. Ama 3.500 ₺'lik masraf eklenince hem toplam ödeme hem de yıllık maliyet oranı en yüksek olan teklif odur. Faizi biraz daha yüksek olan C bile B'den ucuzdur.
Vade Uzadıkça Ne Değişir?
Vadeyi uzatmak taksiti düşürür, ama paranın bankada kaldığı süre uzadığı için toplam faiz artar. Varsayımsal aylık %3 faizle 100.000 ₺'lik kredide:
- 12 ay: taksit 10.593,48 ₺, toplam ödeme 127.121,82 ₺
- 24 ay: taksit 6.491,71 ₺, toplam ödeme 155.800,94 ₺
- 36 ay: taksit 5.215,68 ₺, toplam ödeme 187.764,62 ₺
Masraf yoksa yıllık maliyet oranı üç vadede de aynıdır (%58,27), çünkü oran aynıdır. Fark, o oranın ne kadar süre ve ne kadar borç üzerinden işlediğindedir. Karar verirken hem taksitin bütçenize uygunluğuna hem de toplam geri ödemeye birlikte bakın.
Erken Kapama ve Ara Ödeme
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'a göre krediyi vadesinden önce kapatabilir ya da ara ödeme yapabilirsiniz. Bu durumda banka, erken ödenen tutara ilişkin ödeme tarihinden sonraki dönemlerin faizini ve buna bağlı vergileri almaz. Ne kadar erken öderseniz, kalan dönemlerin faizinden o kadar çok kurtulursunuz.
Sabit faizli konut kredilerinde banka, kalan vadeye göre erken ödenen anaparanın en fazla %1'i (kalan vade 36 ayı aşmıyorsa) ya da %2'si (aşıyorsa) kadar erken ödeme tazminatı isteyebilir. Ara ödeme yaparken taksiti düşürmek ya da vadeyi kısaltmak seçenekleri sunulursa, vadeyi kısaltmak toplam faizden genellikle daha çok tasarruf sağlar.
Sık Yapılan Hatalar
- Yalnızca aylık faize bakmak: Vergiler ve masraflar eklenmeden karşılaştırma eksik kalır.
- Taksite göre karar vermek: Düşük taksit, çoğu zaman daha uzun vade ve daha yüksek toplam ödeme demektir.
- Sigortayı sormamak: Prim tutarı ve zorunlu olup olmadığı imzadan önce netleşmelidir.
- Farklı yöntemle hesaplanmış oranları kıyaslamak: Yıllık maliyet oranlarını aynı yöntemle hesaplanmış olarak karşılaştırın.
- Sözleşme öncesi bilgi formunu okumamak: Bankanın vermesi gereken bu formda faiz, masraflar ve yıllık maliyet oranı yer alır.
Kendi Teklifinizi Hesaplayın
Bankanın size sunduğu faiz oranını, vadeyi, tahsis ücretini ve sigorta tutarını kredi hesaplayıcısına girerek taksiti, toplam geri ödemeyi ve yıllık maliyet oranını aynı ekranda görebilirsiniz. Birden fazla teklifi aynı yöntemle hesaplamak, karşılaştırmayı adil hâle getirir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım veya kredi tavsiyesi değildir. Kesin koşullar için bankanızın sözleşme öncesi bilgi formuna başvurun.
Kaynaklar
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve Tüketici Kredisi Sözleşmeleri Yönetmeliği; 7 Temmuz 2023 tarihli ve 7345 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (BSMV); Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu mevzuatı; Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) ücret düzenlemeleri.
Merak Edilenler
Yıllık Maliyet Oranı ile Faiz Oranı Arasındaki Fark Nedir?
Faiz oranı yalnızca borcunuzun ürettiği faizi gösterir. Yıllık maliyet oranı ise faize ek olarak KKDF, BSMV, tahsis ücreti ve sigorta gibi masrafları da hesaba katar. Masraflar düşüldükten sonra elinize geçen tutarı ödeyeceğiniz taksitlere eşitleyen oranın yıllık karşılığıdır. Krediler bu oranla karşılaştırılmalıdır.
KKDF ve BSMV Ne Kadar, Hangi Kredilerde Alınır?
İhtiyaç ve taşıt kredilerinde her ayın faizi üzerinden %15 KKDF ve %15 BSMV alınır; ikisi birlikte faize %30 ekler. Örneğin aylık %3 faiz, vergilerle aylık %3,9 olur. Konut kredileri bu iki vergiden muaftır. Vergiler anapara üzerinden değil, her ay ödenen faiz üzerinden hesaplanır.
Tahsis Ücreti En Fazla Ne Kadar Olabilir?
Tüketici kredilerinde tahsis ücretinin yasal üst sınırı kredi tutarının binde 5'idir. 100.000 ₺'lik bir kredide bu sınır 500 ₺ eder; ücrete ayrıca vergisi eklenir. Tahsis ücreti vadenin başında ödendiği için kısa vadeli kredilerde yıllık maliyet oranını belirgin biçimde artırır. Bazı bankalar kampanya dönemlerinde bu ücreti hiç almaz.
Krediyi Erken Kapatırsam Ne Kadar Tasarruf Ederim?
Erken kapattığınızda ödeme tarihinden sonraki dönemlere ait faiz ve bu faize bağlı KKDF ile BSMV alınmaz. Kalan anaparayı ödersiniz. Tasarruf, kalan vade ne kadar uzunsa o kadar büyük olur. Sabit faizli konut kredilerinde ise erken ödenen anaparanın %1'i ya da %2'si kadar erken ödeme tazminatı istenebilir.
Vadeyi Uzatmak Krediyi Pahalılaştırır mı?
Aylık oran aynı kaldığı sürece yıllık maliyet oranı değişmez, ama toplam geri ödeme artar. Varsayımsal aylık %3 faizle 100.000 ₺'lik kredide toplam ödeme 12 ayda yaklaşık 127.122 ₺, 36 ayda yaklaşık 187.765 ₺ olur. Taksit düşer, ancak borç daha uzun süre faiz üretir.
Kredi Sigortası Zorunlu mu?
Bu, bankaya ve kredi türüne göre değişebilir. Sigortanın zorunlu tutulup tutulmadığını, primin ne kadar olduğunu ve teminatın neleri kapsadığını imzadan önce sorun. Prim, kredi tutarından düşülse de ayrıca ödense de yıllık maliyet oranını yükseltir; bu yüzden karşılaştırmaya mutlaka dahil edin.