Mevduat Faizini Ne Belirler? Stopaj, Vade Seçimi ve Kampanya Tuzakları

Birikiminizi vadeli hesaba koymaya karar verdiniz ve bankaların oranlarına baktınız: biri "%45'e varan" diyor, diğeri sade bir oran yazıyor. Vade sonunda hesabınıza geçen tutar ise çoğu zaman ilandaki rakamın çağrıştırdığından az olur. Aradaki farkı stopaj, vade seçimi ve kampanya koşulları belirler.

Mevduat Faizini Neler Belirler?

Bankanın size teklif ettiği oran birkaç etkene bağlıdır. Bunların bir kısmı sizin kontrolünüzde değildir; bir kısmını ise seçimlerinizle değiştirebilirsiniz.

• Piyasa faizleri: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın politika faizi ve genel piyasa koşulları, bankaların mevduata ödeyebileceği oranın çerçevesini çizer.
• Bankanın kaynak ihtiyacı: Mevduat toplamak isteyen bankalar daha yüksek oran verebilir ya da kampanya başlatabilir.
• Tutar: Pek çok banka tutar dilimlerine göre kademeli oran uygular; küçük tutarlarda oran belirgin biçimde düşük olabilir.
• Vade: Bankalar her vade için ayrı oran açıklar ve uzun vadede oran her zaman daha yüksek değildir.
• Kanal: İnternet ve mobil şubeden açılan hesaplara, şubeden açılanlardan farklı oran uygulanabilir.

Bankaların güncel oranlarını her gün güncellenen mevduat faiz oranları sayfamızda karşılaştırabilirsiniz. Bu yazıdaki oranların tamamı ise yöntemi göstermek için seçilmiş varsayımsal değerlerdir.

Brüt ve Net Faiz: Formül

Vadeli mevduatta bankalar basit faiz uygular ve yılı 365 gün sayar:

• Brüt faiz = Anapara × Yıllık oran × Gün ÷ 36.500
• Stopaj = Brüt faiz × Stopaj oranı
• Net faiz = Brüt faiz − Stopaj

Formüldeki 36.500, yılın 365 gününün oranı yüzde olarak yazdığınız için 100 ile çarpılmış hâlidir. Faiz gün sayısıyla orantılı işlediği için 32 günlük vade, 30 günlük vadeye göre biraz daha fazla faiz getirir.

Örnek: 100.000 ₺, 32 Gün, Varsayımsal %40

• Brüt faiz: 100.000 × 40 × 32 ÷ 36.500 = 3.506,85 ₺
• Stopaj (%17,5): 3.506,85 × 0,175 = 613,70 ₺
• Net faiz: 3.506,85 − 613,70 = 2.893,15 ₺

Görüldüğü gibi ilandaki %40, stopaj sonrası yaklaşık %33'lük bir net orana karşılık gelir. Bankaları karşılaştırırken bu yüzden her zaman net tutara bakın.

Stopaj Oranları Vadeye Göre Değişir

Stopaj, faiz gelirinden kaynakta kesilen gelir vergisidir. Banka faizi hesabınıza geçirmeden önce vergiyi keser ve devlete öder; ayrıca beyanname vermeniz gerekmez. 9 Temmuz 2025 tarihli ve 10041 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'ndan bu yana TL mevduatta oranlar şöyledir:

• 6 aya kadar vade (32, 46, 92 ve 181 gün dahil): %17,5
• 6 aydan 1 yıla kadar vade: %15
• 1 yıldan uzun vade: %10

Vade Seçimi: Karşılaştırma

Aşağıdaki tabloda 100.000 ₺ için farklı vadeler, varsayımsal oranlarla hesaplanmıştır. Uzun vadeye düşük oran verilmesi, bankaların sık uyguladığı bir yapıdır; gerçek oranlar bankadan bankaya değişir.

Tek başına bakıldığında uzun vadenin net tutarı büyüktür, ama bu tutar daha uzun sürede kazanılır. Adil bir kıyas için aynı süreye bakmak gerekir; bunun yolu da vadeyi yenilemekten geçer.

Vadeyi Yenilemek: Faizin Faizi

32 günlük vadede her dönemin sonunda net faizi anaparaya ekleyip hesabı yeniden açarsanız, sonraki dönemde faiz daha büyük bir tutar üzerinden işler. Varsayımsal %36 oranın bir yıl boyunca hiç değişmediğini kabul edelim:

• Her dönemde net faiz anaparaya eklenirse, 11 dönem (352 gün) sonunda toplam net kazanç: 32.678,20 ₺
• Faiz her dönem hesaptan çekilirse, aynı sürede toplam net kazanç: 28.642,19 ₺

Aradaki yaklaşık 4.000 ₺'lik fark, faizin yeniden değerlendirilmesinden gelir. Aynı örnekte 365 günlük vadede varsayımsal %30 oranla net kazanç 25.500 ₺ idi; yani kısa vadede yüksek oran sürerse, düşük stopaja rağmen uzun vade geride kalabilir.

Ancak bu karşılaştırmanın kritik bir varsayımı var: oranlar bir yıl boyunca aynı kalmaz. Kısa vadede her yenilemede o günün oranıyla devam edersiniz; oranlar düşerse getiri azalır, yükselirse artar. Uzun vade ise oranı baştan sabitler. Hangisinin daha kârlı olacağı, faizlerin önümüzdeki dönemde nasıl seyredeceğine bağlıdır ve bunu kimse kesin olarak bilemez.

"Hoş Geldin" Kampanyalarında Dikkat Edilecekler

Yüksek oranlı tanışma ya da hoş geldin kampanyaları gerçek bir fırsat olabilir, ama koşulları okunmadan değerlendirilirse beklenen getiriyi sağlamaz. Sık karşılaşılan koşullar şunlardır:

• Yalnızca yeni müşteri ya da "yeni para": Bankada zaten bulunan birikime kampanya oranı uygulanmayabilir.
• Tutar sınırı: Yüksek oran belirli bir tutara kadar geçerli olabilir; üzerindeki kısım standart oranla değerlendirilir.
• Yalnızca ilk vade: Kampanya oranı çoğu zaman ilk dönemle sınırlıdır; hesap otomatik yenilendiğinde standart orana döner.
• "Varan" ifadesi: İlan edilen oran, en yüksek tutar dilimi ya da en uygun koşul için geçerli olabilir.

Örnek: Kampanya mı, İstikrarlı Oran mı?

100.000 ₺'yi ilk 32 gün varsayımsal %45 kampanya oranıyla, sonraki 10 dönemi standart %30 ile değerlendirdiğinizi düşünün. Faizi her dönem anaparaya eklediğinizde 352 gün sonunda net kazancınız 27.978,89 ₺ olur. Bütün dönemler boyunca %36 veren bir bankada ise aynı hesap 32.678,20 ₺ eder. İlk ayın yüksek oranı, sonraki aylardaki düşük oranı telafi etmez.

Sık Yapılan Hatalar

• Brüt oranla karşılaştırmak: Hesabınıza net tutar geçer; stopajı mutlaka hesaba katın.
• Vadeyi bozmak: Çoğu bankada vadesinden önce çekilen paraya faiz ödenmez ya da çok düşük oran uygulanır.
• Otomatik yenilemeyi kontrol etmemek: Yenilenen vadede oran kampanya oranından düşük olabilir.
• Tutar dilimini atlamak: Paranızın hangi dilime düştüğü oranı değiştirebilir.
• Mevduat sigortası sınırını bilmemek: Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) güvencesi kişi ve banka başına belirli bir tutarla sınırlıdır; güncel tutarı TMSF'den öğrenin.

Kendi Getirinizi Hesaplayın

Anaparanızı ve vadeyi seçerek bankaların günlük güncellenen oranlarıyla stopaj düşülmüş net getiriyi görmek için mevduat hesaplayıcısını kullanabilirsiniz. Liste, seçtiğiniz tutar ve vadeye göre kendiliğinden sıralanır. Hesap açmadan önce oranı ve koşulları bankanızdan teyit edin.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım tavsiyesi değildir.

Kaynaklar

9 Temmuz 2025 tarihli ve 10041 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (Resmî Gazete, mevduat faizi stopaj oranları); 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu (geçici 67. madde); Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası; Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF).

Merak Edilenler